De Onkruidenier Werkplaats de Paardenbloem

Hoe een kleurrijk groen collectief van inwoners nu maar zélf aan de slag gaat in de wijk

Inwoners, ontwerpers en winkeliers vormen samen als Werkplaats de Paardenbloem een ‘kleurrijk-groen’ collectief. Zij ontdekken de mogelijkheden van (on)kruid in de wijk, en ontwerpen en realiseren samen vernieuwende groenprojecten voor de betonnen publieke ruimte. En dat is nodig, want de klimaatverandering vraagt om snel collectief handelen om de leefomgeving leefbaar te houden.

Werkplaats de Paardenbloem in 2021:
Meld je aan om samen winkelcentrum de Drieslag te vergroenen!

Werkplaats de Paardenbloem werkt nu samen met Gemeente Arnhem, de winkeliers van de Drieslag en met diverse partners aan de vergroenen van De Drieslag. Samen hebben zij momentum en draagvlak – dat in 2020 door Werkplaats de Paardenbloem is gecreëerd – om winkelcentrum de Drieslag vanuit de gedeelde wensen en behoeften te vergroenen. De stalen pergola wordt voorzien van eetbare planten en kruiden die worden onderhouden door een coalitie van winkeliers en inwoners. En de pleinen krijgen een groene invulling mede ontworpen door opnieuw die coalitie. Op de afbeeldingen zijn de eerste schetsen te zien van de plannen die zijn voorgelegd aan de gemeente Arnhem. In het voorjaar vinden er opnieuw workshops plaats voor iedereen die wil meehelpen met het vergroenen van het Winkelcentrum. Samen proeven en bepalen we welke planten er komen te groeien. Wil je meedoen? Meld je aan via deze pagina!

De Nationale Dag van de Paardenbloem

Jaarlijks onderdeel is de Dag van de Paardenbloem die Ruimtekoers, De Onkruidenier en Herbarium Frysicum uitriepen op 25 april om op die manier aandacht te vragen voor de kracht van dit goudgele wonder. Tijdens de digitale opzet deelden duizenden mensen via sociale media foto’s van de paardenbloem in de eigen leefomgeving, mogelijke toepassingen zoals recepten en werden de honderden soorten ontleed. De Onkruidenier maakte diverse DIY-filmpjes om deelnemers te enthousiasmeren aan de slag te gaan met paardenbloemen recepten. Bij onder andere NPO Radio 1 en in dagblad Trouw was er aandacht voor deze bijzondere dag. Lees hier meer over deze social media actie.

Ook dit jaar vindt de Nationale Dag van de Paardenbloem weer (digitaal) plaats. Wil je meedoen? Kijk dan hier!

Werkplaats de Paardenbloem, sinds 2019

In het voorjaar van 2019 struinde De Onkruidenier door het groen van Arnhem Zuid. Het was een ontdekkingstocht naar de verschillende soorten planten die in de wijk groeien. In april zorgde één specifieke plantensoort voor een magische schoonheid; miljoenen paardenbloemen transformeerden de gazons van Malburgen tot een goudgele deken. Deze vondst gaf de aanleiding om de wereld van deze ogenschijnlijke alledaagse plant beter te bestuderen, samen met inwoners van de wijk.

Werkplaats de Paardenbloem opende in 2019 en is sindsdien een mobiele en tijdelijke werkplaats waar inwoners samen met experts de mogelijkheden van wilde planten ontdekken. Van paardenbloemenrubber tot een hyperlokale Malburgse Bermthee, door samen op expeditie door de wijk te gaan ontdekken inwoners hoe verschillende wilde planten goed zijn voor de huid, lever of bloedbaan. En verkennen zij toepassingen bij het bereiden van salade, spijs, koffie en limonades. Aan het begin en einde van de fietstocht vindt er een collectieve kennisdeling plaats door samen de thee te bereiden in de fysieke Werkplaats de Paardenbloem in de publieke ruimte van de stad.

De werkplaats & De Onkruidenier

De werkplaats bestaat uit allerhande uitgestald werkgerei zoals wasbakken en droogrekken voor het onkruid, informatieborden over de paardenbloem, een workshopplek en de houten huisjes waarin de eindproducten zijn opgesteld. Het is allemaal in dezelfde stijl vormgegeven in samenwerking met Collectief Soepel. In deze werkplaats staat, zoals de naam al zegt, de paardenbloem centraal.

Jonmar en Ronald zijn samen De Onkruidenier en hebben elkaar leren kennen in Arnhem op de kunstacademie. Als De Onkruidenier worden ze door heel Nederland ingezet om stadsbewoners dichter bij het stadsgroen te brengen. Dat doen ze de kansen van al het groen in kaart te brengen en daadwerkelijk ermee aan de slag te gaan. Dat doen ze in Malburgen, in de stad waar ze samen studeerden.

Werkplaats de Paardenbloem is ook een onderzoek

Het project is ook een onderzoek naar hoe inwoners van verschillende achtergronden structureel betrokken kunnen blijven bij het ontwikkelen van groene initiatieven in de leefomgeving. Onze groene leefomgeving vraagt om onderhoud en gemeenten verwachten steeds vaker dat inwoners hun steentje bijdragen. Alleen is participatie bij groene initiatieven vaak iets voor een select groepje (witte) inwoners. Hoe kan dat? En kan dat anders?

Maatschappelijke impact

Tijdens dit onderzoek behalen we verschillende resultaten. Deze maatschappelijke impact vertelt ons veel over mogelijke oplossingen. Afgelopen jaar heeft het project geleid tot drie concrete ontwerpvoorstellen in en met de groene publieke ruimte in de wijk met draagvlak van een coalitie van deelnemers en inwoners. Bovendien heeft het project een interessant inzicht gegeven in de behoeften van inwoners en winkeliers voor het ontplooien van eigen initiatief in en met de groene openbare ruimte.

  1. Een kleurrijke groene coalitie van deelnemers, inwoners en winkeliers.
    De gelijkwaardige aanpak van het project heeft geleid tot een kleurrijke groene coalitie van inwoners die aan de slag gaan met de opgedane kennis van het project. De coalitie is een verzameling van mensen met diverse culturele achtergronden die bij elkaar komen vanuit een gemeenschappelijke behoefte naar meer groenbeleving en kennis over dat groen in de eigen wijk.
  2. Het collectief en gemeente Arnhem vergroenen samen het winkelcentrum en maken het zo klimaatadaptief en werken aan de biodiversiteit in de wijk
    Gemeente Arnhem is als partner ingestapt en heeft de geplande ontwikkelingen voor het gebied ruimschoots naar voren geschoven. Zij maken gebruik van het momentum en draagvlak dat nu is gecreëerd door winkelcentrum de Drieslag vanuit de gedeelde wensen en behoeften te vergroenen. De stalen pergola wordt voorzien van eetbare planten en kruiden die worden onderhouden door een coalitie van winkeliers en inwoners. En de pleinen krijgen een groene invulling mede ontworpen door opnieuw die coalitie. Op de afbeeldingen zijn de eerste schetsen te zien van de plannen die zijn voorgelegd aan de gemeente Arnhem
  3. Het samen opzetten en realiseren van een theetuin midden in de wijk
    Enthousiaste deelnemers zetten samen een theetuin op. Beheerder, in opdracht van gemeente Arnhem, Dolmans Landscaping heeft een gebied aangewezen voor de theetuin. De inwoners zijn inmiddels aan de slag!
  4. Het ontwikkelen van een lokale productielijn
    Twee enthousiaste winkeliers (Toko Indrajaja en Bakkerij Dylan) onderzoeken samen met de Onkruidenier een productielijn voor het maken van de Bermthee zodat zij deze in hun winkels kunnen verkopen. De try-out van afgelopen jaar was een succes en klanten zijn positief over deze thee. Het door ontwikkelen vormt een onderdeel van de aanpak van de Werkplaats de Paardenbloem in 2021.
  5. Inzichten in behoeften die inwoners en winkeliers hebben om hun eigen groene initiatieven te ontplooien
    Verandering van perspectief: De workshop verandert het perspectief op de leefomgeving. Meerdere deelnemers geven aan dat ze blij zijn de omgeving te leren kennen. Uiteindelijk leidt verandering van het perspectief op de eigen leefomgeving tot meer betrokkenheid. Het willen nemen van een eigen rol kwam helder naar voren  en het willen delen van kennis met buurtgenoten: Deelnemers gebruiken de workshops ook om hun behoeften in andere samenstellingen beter onder woorden te kunnen brengen.

Ben je enthousiast geworden? We kunnen jouw hulp goed gebruiken. Het team van Ruimtekoers werkt nu aan een doorontwikkeling van Werkplaats de Paardenbloem in Arnhem en andere steden. Heb jij een idee? Wil je meedoen? Of iets anders, laat het ons weten via info@ruimtekoers.nl!

Dit programma wordt mede mogelijk gemaakt door Creative Industries Fund NL en gemeente Arnhem

Over de makers

De Onkruidenier

De Onkruidenier is een collectief van kunstenaars en samen onderzoeken zij de historische, culturele en potentiële transformaties van de natuur en haar mogelijkheden de mens te evolueren. Zij doen veldwerk, verzamelen planten, de verhalen en geschiedenissen die daaraan verbonden zijn, en speculeren over de relatie tussen mens en natuur.