Yasser Ballemans The Next Bridge Familiewaardeschilden (2019)

Familiewaarden eren met triomfbogen

Aan de noordzijde van de middenberm van de Nijmeegseweg staat de installatie van Yasser Ballemans. Zijn installatie is een hedendaagse, haast constructivistische interpretatie van de triomfboog. Het zijn rituele triomfbogen, die als poorten of ‘bruggen’ naar de toekomst wijzen. Samen met buurtbewoners en organisaties uit de buurt heeft Yasser deze langzaam groeiende sculpturale installatie gemaakt.

In 2021 werken Yasser en team Ruimtekoers samen met inwoners en jongeren aan een vervolg: Soul Search City. Daarover later meer.

Het vertrekpunt voor de opdracht was de constatering van de grote open ruimte die de middenberm van de Nijmeegseweg is. Midden in de woonwijk Malburgen splijt de brede Nijmeegseweg de wijk in twee: een oostelijk deel en een westelijk. De Nijmeegseweg bestaat uit brede wegen én een gigantische middenberm van 50 meter breed en honderden meters lang met prachtige bomen. Is het mogelijk dat de middenberm van de Nijmeegseweg op een andere manier wordt ervaren wanneer deze plek een herwaardering krijgt door een kunstwerk? Zo ja, met welke voorwaarden en uitkomsten? Yasser maakt ruimtelijk werk met publieksparticipatie. Publiek kan zelf bijdragen aan het proces of aan het werk, dat zo een gevoel van eigenaarschap vergroot. Juist dat gevoel van eigenaarschap kan de desolate Nijmeegseweg een andere ervaring geven. Ook werkte Yasser vanuit rituelen of gebruiken en speelt de kracht van vuur een grote rol in dit werk.

Ontwerp en realisatie van The Next Bridge

Yasser trok de omgeving in op zoek naar welke maatschappelijke waarden er in de wijk spelen. Hij liet zich inspireren door de Jeugdwijkraad Malburgen. Tijdens het grote Jeugdwijkdebat in februari 2019 vroegen de jongeren aandacht voor meer betrokkenheid van ouders bij de realisatie van uitdagende tieneractiviteiten in de wijk. Yasser ontdekte zo dat familiewaarden belangrijk zijn voor de jeugd in de wijk. Om deze te eren ontwikkelde hij samen met WijkLab familiewaardenschilden en bijpassende workshops die jongeren met familieleden konden volgen in de maanden en weken voorafgaand het festival en tijdens de presentatie. De schilden werden vervolgens bevestigd aan de triomfbogen.

Uiteindelijk hebben 190 jongeren en familieleden uit de wijk en de stad samen 75 schilden gemaakt. Veel tieners en families waren afkomstig uit de wijk door samenwerkingen met WijkLab, Rijnstad jongerenwerk, Fresh jongerencentrum en Het Timmerhuis. Tijdens de workshop leerden de jongeren eerst het een en ander over de betekenis van de schilden. Daarna maakten zij hun eigen ontwerp naar aanleiding van vragen als ‘waar ben jij trots op binnen je familie?’ en ‘wat zijn de meest dierbare momenten die je hebt met je familie?’. Massief houten schilden werden in eigen gekozen vormen gezaagd. Met in vuur verhitte ijzers brandden zij tot slot hun eigen symbolische voorstelling in het schild. Elk schild is dus uniek en vertelt zijn eigen verhaal.

Met een vuurplaats

In de triomfbogen hangen familiewaardeschilden, die vooraf en tijdens het festival met kinderen en hun families zijn gemaakt. Voor de triomfbogen is een met een tent overkapte vuurplaats gemaakt, waar geheel in concentratie de schilden werden gebrand door kinderen. Tijdens het festival kwam de installatie vol te hangen met houten schilden en familiewaarden zoals de vakantie naar zee, een theepot van tante of de vurige wens om een hond te hebben.

Tijdens het festival was de plek een echte familiewerkplaats, maar ook een fijne chillplek van het volle festival. De installatie, omgeven door voorbijrijdende auto’s, maar ook de toegang naar de lommerrijke middenberm, is een prettige visuele toevoeging aan de ruimte. Dat vinden de bezoekers en voorbijgangers ook zoals te lezen is in de resultaten. De anonieme middenberm veranderde zo even naar een plek waar je wel graag wilde zijn. Yasser werkte samen met de Jeugdwijkraad van Malburgen en tijdens meerdere workshops voorafgaand aan het festival konden jongeren met familie de familiewaardeschilden maken. Een mooi proces met als resultaat dat het team in contact kwam met de families om het ook over andere sociale uitdagingen te hebben. Zo werkte Yasser samen om op de Nijmeegseweg een unieke plaats te creëren.

Blijven maken tijdens het festival

Tijdens het festival was dit een maakplaats. De vuurtent, een ontwerp van Ballemans, een grote vuurschaal en houten blokken markeerden de centrale ruimte voor de houten triomfbogen die als een halve cirkel zijn opgesteld. Een verbinding van Oost naar West, of andersom. In het vuur en aan de geplaatst tafels werd gewerkt: gezaagd, getekend, gepraat en gedeeld. Tijdens het festival was de plek een echte familiewerkplaats, maar ook een fijne plek, eventjes weg van het volle festival. De installatie, omgeven door voorbijrijdende auto’s, maar ook de toegang naar de lommerrijke middenberm, is een prettige visuele toevoeging aan de ruimte. Dat vinden de bezoekers en voorbijgangers ook zoals te lezen is in de resultaten. De anonieme middenberm veranderde zo even naar een plek waar je wel graag wilde zijn.

Samenwerking, op naar 2021

De open houding van Yasser en zijn zicht op esthetiek én een participerend proces in de sociale en stedelijke context van het festival zijn noemenswaardig. Dat uitte zich niet alleen in de samenwerking rondom het ontwerp en realisatie van The Next Bridge, ook tijdens het verdiepende themaprogramma over kunst in de openbare ruimte zwengelde Ballemans een inspirerende dialoog aan met gast Hans van Houwelingen over de betekenis en de waarde van participerende werken in de openbare ruimte. Zijn open houding zorgde voor veel contact met de wijk, enthousiaste wijkpartners, volle workshops en lokale media die uitermate positief verslag legden over het werk en zijn proces. De wens is dan ook de samenwerking voort te zetten en te richten op een permanent werk dat met de omgeving wordt ontwikkeld. Dat een beeldende, ruimtelijke en sociale toevoeging is op de plek en in de wijk.

The Next Bridge – Familiewaardeschilden kwam tot stand met een bijdrage van het Mondriaan Fonds en BPD Cultuurfonds

Over de makers

Yasser Ballemans

Sociaal en beeldend kunstenaar Yasser Ballemans werkt in en met community’s aan nieuwe rituelen. Zijn werk bestaat meestal uit sculpturen in de publieke ruimte en zijn te vinden in Amsterdam, Utrecht, Nieuwegein en Arnhem.