Esther de Haas & Karlijn van Kruchten Iedereen wordt mens

Een theatervoorstelling voor en met mensen in een armoedesituatie

Kunst en cultuur is van en voor iedereen, ongeacht je portemonnee. Het is een levensbehoefte! Met die gedachte hebben theatermakers Karlijn van Kruchten en Esther de Haas de mouwen opgestroopt. Samen met mensen die leven in armoede in heel Arnhem, en specifiek klanten bij Voedselbank Arnhem en medewerkers van 2Switch in Arnhem bedenken, maken en spelen zij een muzikale theatervoorstelling: ‘Alleen sukkels hebben het druk’. Een welkome reminder om altijd ruimte te maken voor je passies en dromen, hoe druk je soms ook bent. De voorstelling is ook een ode aan hen die dag in dag uit werk maken van die passies. Wat kunnen we daarvan leren?

Een voorstelling over ruimte maken voor je passie

Het is maart 2020 en Arnhem gaat in lockdown. We zouden eindelijk ruimte maken voor weggestopte passies en verlangens, weet je nog? Nou, zo was het niet voor iedereen. De ambitieuze theatermakers Karlijn van Kruchten en Esther de Haas dompelden zich onder in de wereld waar de lockdown niet per sé met vreugdezucht werd ontvangen. Als vrijwilliger werkten zij maanden bij de Voedselbank en maakten kennis met hen die leven in een armoedesituatie. Ook gingen zij aan de slag bij Kringloopwinkel 2Switch waar zij werkten met mensen die behoefte hebben aan ondersteuning in hun zoektocht naar ontwikkeling en passende werk.

Tijdens deze maanden werden vooroordelen gekanteld, spiegels voorgehouden en te grote ambities bevraagd. Want, gaan die passies nou over het grootste dat je over vijf jaar bereikt móét hebben? Of aan de stapjes van groei die bijdragen aan dagelijks geluk? Hoe maken we met elkaar ruimte om te kunnen genieten van persoonlijke momenten dat ons mens maakt?

Het decor voor deze eindejaarsvoorstelling is de winkel en het magazijn van 2Switch in Arnhem. Vanuit deze, voor hen veilige ruimte, blikken de medewerkers van 2Switch en de theatermakers terug op hun gedeelde momenten van persoonlijke groei. Bovendien delen zij met het publiek de lessen voor een nieuw jaar vol met passies en dromen die werkelijkheid worden.

Hoe het samen bedenken en maken van een theatervoorstelling mensen die leven in armoede een zetje in de rug kan geven

Door de actieve participatie bij de muziektheatervoorstelling krijgen mensen die leven in armoede een stem. Om zo het taboe rondom de gevoelens van angst, schaamte en schuld die mensen die leven in armoede ervaren te verminderen. Daarmee onderzoeken de theatermakers én de deelnemers samen op welke wijze de actieve participatie bij cultuur van deze specifieke doelgroep (structureel) kan worden versterkt. Zodat de positieve effecten die cultuurbeleving te bieden heeft voor iedereen toegankelijk worden. Bovendien strijden zij zo voor cultuurdeelname als basisbehoefte voor de mens. Net zoals een dak boven je hoofd, kleren aan je lijf en voedsel op je bord dat zijn.

Het proces: samen lievelingsliedjes zingen en luisteren als ijsbreker

Sinds juli 2021 werkten de theatermakers als vrijwilliger bij de Voedselbank in Arnhem en Kringloopwinkel 2Switch. Daar gingen zij relaties aan met collega’s, klanten en bezoekers. Startpunt van die relaties waren lievelingsliedjes die online werden gedeeld en vervolgens samen live gezongen in de winkel of in de rij bij de Voedselbank. Vervolgens maakten zij samen met iedereen die dat maar wilde deze theatervoorstelling. Zo zingen de deelnemers mee, maar bedachten ze ook het decor, hielpen ze met techniek of catering. Iedereen vanuit de eigen passie en persoonlijke groei.

Welk liedje mogen wij voor jou zingen?

Kunst en cultuur is van en voor iedereen! Daarom brengen wij muziek naar jullie huiskamers. Wij houden van zingen en willen zo troost en vreugde delen met elkaar.

Wil meer liedjes horen? Of zelf een liedje insturen? Ga dan naar www.ruimtekoers.nl/liedjes

De titel Alleen Sukkels Hebben Het Druk zal in eerste instantie een bepaalde reactie oproepen bij het publiek, maar de makers, inclusief alle medewerkers van 2Switch, hopen dat de titel aanzet tot nadenken over de ruimte die nodig is om eigen passies te volgen. En over dat persoonlijke groei voor iedereen een eigen route is, die zelf gevonden en gevolgd kan worden. Er is géén vergelijkbare maat, hoewel de norm dat soms wel voorschrijft.

Armoede in Arnhem

Armoede lijkt soms ‘onzichtbaar’ terwijl de cijfers er niet om liegen. 1 op 5 huishoudens in Arnhem leeft minimaal een jaar met een laag inkomen en 1 op de 8 huishoudens minimaal 4 jaar. 50% van deze huishoudens leeft van een ‘uitkering sociale voorziening’. Dit zijn 3.500 gezinnen met 4.700 kinderen. Mensen in armoede hebben vaak last van depressie, weinig vertrouwen, sociaal isolement, slechte gezondheid, stress, psychische problemen, schaamte, slecht slapen en veel zorgen. Dit verhindert hen in ontwikkeling en het vinden van kansen. Zorgt voor een groter isolement en minder kans op een baan, wat weer zorgt voor stress, slecht welzijn en nog een hoger risico op armoede. Maar om hulp te vragen voelen zij dat ze zich over een flinke drempel heen moeten stappen. De schaamte is zo hevig armoede in de taboesfeer is geraakt. Armoede is onzichtbaar.

Gelukkig zijn er manieren op te helpen en één daarvan is de deelname aan cultuur. Van deelname aan culturele en kunstzinnige activiteiten is bekend dat ze bijdragen aan het concentratie-en leervermogen. En de emotionele intelligentie en heel veel andere creatieve en sociale competenties. En uiteindelijk zorgt deelname aan cultuur ervoor dat eigen kwaliteiten worden aangesproken waardoor veerkracht, zelfvertrouwen en eigenwaarde groeit.

Meedoen en onderzoeken

Met de presentatie van de voorstelling als collectief product is het project nog niet afgerond. In het begin van het nieuwe jaar vinden nog expertsessies plaats om de inzichten die voortkomen uit dit bijzondere project te delen. Wil je daarbij aanwezig zijn? Hartstikke leuk! Meld je aan via sari@ruimtekoers.nl.

Samenwerking Kringloopwinkel 2Switch

De theatervoorstelling is een weerspiegeling van het werken bij, de mensen van en de mentaliteit bij kringloopwinkel 2Switch in Arnhem. Je maakt kennis met collega’s en hoort, net zoals Karlijn en Esther dat hoorden, over hun persoonlijke groei, passies en behaalde doelen. Maar nog meer gaat het over het leven met acceptatie van jezelf en anderen. 2Switch is een plek waar mensen vanuit hun eigen kracht worden benaderd en gevraagd deel te nemen. En met succes, jaarlijks stromen velen van hen door naar nieuw en intensiever werk.

Bureau Ruimtekoers

Bureau Ruimtekoers is een platform voor participatief ontwerp en gemeenschapskunst voor vraagstukken in de leefomgeving. In een doorlopend programma werken kunstenaars samen met beleidsmakers en betrokkenen zoals inwoners aan duurzaam draagvlak. Zodat de betrokkenen vervolgens zelfstandig en gelijkwaardig nieuwe vraagstukken oppakken. De voorstelling Alleen Sukkels Hebben Het Druk en het project Iedereen Wordt Mens is ontwikkeld samen met Karlijn van Kruchten en Esther de Haas. Gemeente Arnhem is partner en opdrachtgever.

Dit project is mogelijk gemaakt door:

Fonds voor Cultuurparticipatie, gemeente Arnhem, Dullert Stichting, Stroomversneller, Bureau Ruimtekoers, Stichting 2Switch, Voedselbank Arnhem en alle medewerkers, vrijwilligers en klanten bij Voedselbank Arnhem en 2Switch.

Over de makers

Esther de Haas

Esther de Haas (1993) is zangeres, theatermaker, performer en docent. Na de opleiding heeft ze zich vooral gefocust op zingen, waaronder met haar zangkwartet FEMME. Naast het zingen is ze veel aan het werk als docent in zang, theater en musical. Ook maakt ze haar eigen muziektheater voorstellingen. Met haar Collectief MENS& speelt ze momenteel een voorstelling over fast fashion op het Winterkaravaan Festival in Alkmaar. Ook speelt ze in jongerenvoorstellingen met een maatschappelijke boodschap.

Karlijn van Kruchten

Karlijn van Kruchten (1996) is theatermaker, zangeres en acteur. Zo speelde ze o.a. in de voorstellingen ‘’Wie is Baas?’’ van Het Geluid Maastricht en Studio52nd en ‘‘Roos & Ariadne’’ van Het NUT. Als theatermaakster werkt ze momenteel aan ‘Wiezoe Hermenie?’ in Maastricht. Karlijn zoekt in zowel haar eigen werk (performances) als haar community art projecten naar een verbintenis met de samenleving. Met haar voorstellingen wil ze en ze taboes doorbreken die spelen in onze maatschappij zoals armoede, eenzaamheid, exclusiviteit en vrouwen intimidatie. Haar missie is om een stem te geven aan deze maatschappelijke problemen en zodoende verbintenis te creëren naar het publiek.