Mattijs Letteboer van Companen “Het is zo belangrijk dat je elkaar leert kennen zodat je weet wat je aan elkaar hebt”

Mattijs Letteboer is adviseur bij onze hoofdsponsor en kennispartner Companen én inwoner van Malburgen. We vroegen hem of het daar een beetje leuk wonen is, hoe belangrijk kunst en cultuur is om een wijk weer in haar kracht te zetten en wat Ruimtekoers daar dan weer aan bij kan dragen. Mattijs: “Het is zo veel mooier als kunst in de openbare ruimte een functie heeft en herkenbaar is, dat je weet waaróm het er is.”

Dag Mattijs, wat doe jij precies bij Companen?

Ik ben woningmarktadviseur en projectleider. Ik zit dus veel met gemeenten, gebiedsontwikkelaars en woningcorporaties om de tafel. Vragen waar ik me mee bezighoud zijn: wat voor woningen hebben we nodig en wat zijn de behoeften van huurders. Daar komen veel belangen bij kijken. Companen brengt die verschillende werelden bij elkaar.

Kun je enkele ontwikkelingen schetsen die in wijken zoals Malburgen spelen? 

Er is nu veel te doen rondom woonzorgtrajecten, want wonen en zorg worden steeds meer gescheiden. Ouderen bijvoorbeeld moeten langer thuis blijven wonen. Jongeren die begeleiding nodig hebben en mensen met psychische klachten wonen niet meer beschermd maar gewoon in de wijken en buurten. Het is belangrijk dat gemeentes in dit soort trajecten buiten de ambtelijke kaders durven te denken. Wij reiken ze daarin een helpende hand.

Wat valt je vanuit een professioneel oogpunt op aan Malburgen? 

Sinds 2000 is er in Malburgen veel gebouwd. Dat ging gepaard met een groot sociaal programma om bewoners verder te brengen in het leven en ontmoeting te stimuleren. Deze methode was destijds heel uniek en stond bekend als ‘de Malburgse manier’. Gemeente Arnhem, woningcorporatie en bewoners trokken als partners op om na te denken over de koers van het sociale programma.

Nu moeten we zorgen dat wat er is opgebouwd niet verloren gaat. Dat is best een uitdaging want corporaties mogen hun sociale huurwoningen alleen nog verhuren aan mensen met lage inkomens, dat is recent wettelijk bepaald. Je ziet nu dat de leefomgeving nog wel eens onder druk komt te staan. De perspectieven die de herstructurering van Malburgen aanvankelijk bood, zijn een beetje uit het oog verloren. Bewoners voelen zich in het hemd gezet. Van die mooie samenwerking is nu niet zoveel meer over.

Mijn kinderen zijn hier geboren en groeien hier nu op. Ze gaan hier naar de opvang en naar school. Dat maakt dat mijn eigen sociale verbondenheid met de wijk ook veel groter is geworden.

Hoe denk jij dat we dit op kunnen lossen?

Het is belangrijk dat er aandacht is voor sociale problemen die in buurten leven maar ook voor de individuele problemen van bewoners. Er is nu eenmaal meer problematiek, zowel bij huurders als kopers. En dan heb ik het niet alleen over inkomensafhankelijke problemen zoals huurachterstanden of schulden. Ook psychische problemen bij mensen en botsende culturele verschillen spelen een grote rol.

De ontmoeting is dus zó ontzettend belangrijk! Dat je elkaar leert kennen en weet wat je aan elkaar hebt. Zodat bewoners elkaar beter kunnen ondersteunen en niet vereenzamen. Eigenlijk is dat het gemeenschapsdenken van vroeger. Dat is ook het mooie wat Ruimtekoers doet – die verbinding en ontmoeting in de openbare ruimte faciliteren. De culturele diversiteit van Malburgen is een kracht. Laten we die vieren en versterken.

Je woont zelf ook in Malburgen. Hoe ervaar je de wijk als bewoner?  

Ik woon hier al vijftien jaar. Mijn kinderen zijn hier geboren en groeien hier nu op. Ze gaan hier naar de opvang en naar school. Dat maakt dat mijn eigen sociale verbondenheid met de wijk ook veel groter is geworden.

Kijk, mensen hebben een natuurlijke neiging om gelijkgestemden op te zoeken op het gebied van opleidingsniveau, achtergrond, leefstijl.  Dat is helemaal niet erg. Mijn kinderen gaan naar een gemengde school en komen van jongs af aan al in contact met veel verschillende culturen. Ze zien ook dat het leven niet voor iedereen rozengeur en maneschijn is, dat het best wel zwaar kan zijn. Ik vind het belangrijk dat ze de rauwe realiteit ook meekrijgen, de rafelrandjes die bij het leven horen. En dat opent ook mijn blik. Dat geeft zoveel meerwaarde.

Waarom doet Companen eigenlijk mee aan Ruimtekoers? 

Nou, het thema van Ruimtekoers sluit heel nauw aan bij ons werk. Een vitale wijk begint bij sociale contacten. We hebben een meerdaags programma opgezet met onderwerpen die hierop aansluiten.

En wat gaan jullie precies doen? 

We trekken onder andere met bewoners, publiek, kunstenaars, beleidsmakers en stedenbouwkundigen de wijk in. Dat gaat hoe dan ook verrassende discussies opleveren, omdat we mensen met heel verschillende belevingswerelden bij elkaar zetten.

We onderzoeken bijvoorbeeld de succesfactoren en valkuilen bij het werken aan buurtinitiatieven. Het is best lastig om buurtinitiatieven te laten floreren. Leuk, zo’n gemeenschappelijke moestuin, maar als het beheer ervan niet voldoende wordt aangejaagd en er geen eigenaarschap is, zit je binnen no-time met een verwaarloosd veld vol onkruid.

We kijken ook naar de ontwerpvisie van stedenbouwkundigen in relatie tot de belevingswereld van bewoners. Soms denk je dat een park verbindend werkt en blijkt dat in de praktijk helemaal niet zo te zijn. Kunstenaars kijken hier ook weer heel anders naar.

Stel dat er in jullie programma een aantal mooie buurtinitiatieven op tafel komen. Wat dan? 

Ja, fantastisch! Dan pakken we dat natuurlijk op! Als bewoner weet ik er trouwens wel een: een tafeltennistafel in het park. Waar je je met een hele club omheen kan verzamelen en samen kunt spelen. Het werkt en het is snel en simpel te regelen.

Hoe zie jij de rol van kunst en cultuur in de openbare ruimte?  

Kunst en cultuur is hard nodig. Kunst inspireert en zorgt ervoor dat je met een open blik naar je woonomgeving kijkt. Kunst kan er ook voor zorgen dat je je associeert met een gebied, puur door herkenning. Maar het mag ook controversieel zijn en niet alleen maar mooi. Als het maar iets oproept. Mensen die het niet mooi vinden, zich er niet mee verbinden, denken daardoor misschien wel meer na over hun leefgebied en hun behoeften.

Wat ik zelf heel leuk vind en wat mijn dochters heel leuk vinden is de uitkijktoren die op de dijk in Malburgen-West staat en uitkijkt over de uiterwaarden. Je ziet de velden met de ganzen en de Rijn en op de achtergrond de heuvels van de Veluwe. Aan de andere kant kijk je de wijk in. Het is een object geworden om te gebruiken. Dat werkt.

Een ander werk in Malburgen, een buizenconstructie aan het begin van de Nijmeegseweg, is niks anders dan ruimtevulling. Het staat er al jarenlang, functieloos en zonder enige context. Dan denk ik: gemiste kans. Het is zo veel mooier als kunst in de openbare ruimte een functie heeft en herkenbaar is, dat je weet waaróm het er is.

Wat zou je willen dat er na Ruimtekoers achterblijft in Malburgen?

Ik hoop dat mensen in ieder geval terugkijken op een heel gezellig evenement. Dat ze hebben genoten van de ontmoetingen bij het restaurant A Place to Eat. En dat er nieuwe ideeën zijn aangezwengeld voor buurtfeesten of gezamenlijke barbecues.

Wat betreft de gemeente hoop ik dat ze inzien hoe belangrijk het is om ook fysiek verbindingen te blijven maken. Tussen het oosten en westen van Malburgen bijvoorbeeld. Hopelijk is Ruimtekoers in staat om een impuls te geven aan de bereidheid. En dan denk ik ook aan het verbinden van Malburgen west naar het natuurgebied van Meinerswijk. Met een voetgangersbruggetje. Voor mooie avondwandelingen.

Kom je een programma bezoeken tijdens het festival?

Dan kan je een hapje komen eten in ons restaurant A Place To Eat. Reserveren kan met deze link.

Wil je niks missen? Meld je hier aan voor het Facebookevenement.