Interview Sofia Opfer “Elke plek heeft een verhaal”

Dollard Museum

Redacteur en voormalig landschapsarchitect Sofia Opfer dook voor Ruimtekoers in de geschiedenis van het kantoorpand aan de Groningensingel 51. Dit ‘Dollard-museum’ laat de verrassende en bruisende geschiedenis zien van het gebouw voordat het acht jaar lang leegstond. En dat geeft het grauwe leegstaande pand ineens een heel ander gezicht. Wij spraken Sofia over haar project en de voorbereidingen.

Wat is het vertrekpunt geweest van het Dollard-museum? 

“Door mijn geschiedenis als landschapsarchitect ben ik gewend om mij te richten op de genius loci oftewel de ‘geest van de plek’. Hoe is deze plek ontstaan? Wat is hier gebeurd? En waarom? Dat soort vragen vormen het vertrekpunt voor alles wat volgt. Je gaat niet zomaar ‘even iets nieuws’ maken, je zoekt naar iets wat daar op aansluit. Inmiddels ben ik geen ontwerper meer en ben ik in het communicatievak gedoken. Ik richt mij echter nog steeds op dit gedachtegoed. 

Elke plek heeft een verhaal. Zelfs zo’n ‘oud grouw pand’ als aan de groningensingel 51. Ik heb besloten mezelf uit te dagen om het verhaal van dit pand te zoeken. Van tevoren wist ik niet wat ik zou vinden en of ik überhaupt genoeg relevante informatie zou vinden, maar mijn zoektocht heeft me aangenaam verrast. Dit gebouw heeft een kleurrijke geschiedenis, waar ik veel over heb kunnen vinden en verzamelen. 

Dollard MuseumDollard Museum

Zo plaatste ik een oproep op de Facebook van Oud Arnhem, en ik kreeg ontzettend veel respons. Want dit gebouw is gebouwd door verzekeringsmaatschappij OHRA en de werknemers die hier hebben gewerkt spraken vol lof over die tijd en het gebouw. Sommige van deze ‘Ohranezen’ – zoals ze zichzelf noemen – vertelden me dat het de beste tijd van hun leven was! Het was een ontzettend bruisende werkplek, die zo nu en dan een legendarisch bedrijfsfeest wist neer te zetten.”

Wat verrassend! Wat betekenen die verhalen voor jou?
“Dat zijn de soort verhalen die het gebouw een gezicht geven. En wellicht je blik op dit grijze pand veranderen. Een van de verhalen die ik in het museum uitlicht is die van Jan Rotmans. Hij werkte 20 jaar lang voor een radiozender, speciaal voor het gebouw. Zo interviewde hij werknemers, deed mededelingen en deelde het laatste nieuws. Zijn radiozender werd uitgezonden over de intercom. Jan heeft ontzettend mooie herinneringen en verhalen over de Dollard. En ik voel me vereerd dat ik deze mag delen.”

Denk je dat deze verhalen een bijdrage kunnen leveren om leegstand tegen te gaan?

“Als voormalig landschapsarchitect verontrust het mij soms dat we telkens opzoek gaan naar het bouwen van nieuwe dingen… Ik ben tegen onnodige leegstand. Het is vaak gemiste potentie. Maar door de verhalen te delen van deze plekken, en te duiken in de geschiedenis van een plek, ontstaan er nieuwe dingen – Door de vraag de stellen waarom deze plek er in eerste instantie was, wordt die potentie zichtbaar. Ook dit project zet nieuwe dingen in beweging. Zo komen de Orhanezen samen tijdens een reünie op Ruimtekoers! Prachtig toch?

En dat sluit weer heel mooi aan bij het thema van deze Ruimtekoers editie. Het motto ‘Wij zijn de Stad’ heeft voor mij iets te maken met de gelaagdheid van de stad. De stad is opgebouwd uit bodem, water, planten, gebouwen.. Maar ook uit mensen. En het zijn de mensen die de stad maken. Wij kijken met een subjectieve blik. De een kijkt naar het pand aan de Dollard en denkt ‘Gatver’ en de ander ziet een plek waar hij de beste tijd van zijn leven heeft gehad. Door dat verhaal over die tijd te delen kan die blik veranderen. En zo bouwen we samen aan de stad, zo inspireren we elkaar.”