Ruimtekoers Festival

Een presentatie van nieuwe ideeën en dromen voor het samenleven in de toekomst

Het kan wel! Dat is al sinds de eerste editie het uitgangspunt van het vrij toegankelijke kunst- en cultuurfestival Ruimtekoers. Met kunstenaars, ontwerpers, inwoners, publiek, overheden en ondernemers wordt de publieke ruimte in onze wijken, buurten en steden opgezocht en ingezet om met geëngageerde kunstprojecten nieuwe ideeën en richtingen te verkennen voor het samenleven in de toekomst. Dat doet Ruimtekoers midden in de samenleving. Waar mensen hun boodschappen doen, wonen en naar school gaan.

Ruimtekoers schetst positieve toekomstbeelden voor én met iedereen

Deze kunstprojecten zijn collectief bedachte en gemaakte toekomstbeelden die een antwoord vormen op vraagstukken die spelen in de leefomgeving. Het samen bedenken, maken en presenteren van de beelden staat voorop. en tijdens dit proces wordt er ook onderzoek gedaan naar de de wijze waarop we gelijkwaardige participatie mogelijk maken bij maatschappelijke vraagstukken.

Dat is belangrijk, want een terugtrekkende landelijke overheid geeft de regie aan de steden, dorpen en wijken. Van beleidsmakers én inwoners wordt nu verwacht dat zij reageren op maatschappelijke uitdagingen en de problemen nu zelf oplossen. Maar stadsbesturen, ambtenaren, inwoners, ondernemers en andere betrokkenen weten vaak niet hoe zij de uitdagingen samen moeten aanpakken. En daar ziet Ruimtekoers met haar activiteiten een kans voor de kunst- en cultuursector en de geëngageerde makers, om samen met publiek, inwoners en beleidsmakers aan de slag te gaan.

Zo is Ruimtekoers een gratis kunst- en cultuurfestival voor iedereen die zin heeft om het leven in de stad nóg mooier, beter en leuker te maken én een onderzoek naar hoe we onze wijken, buurten en steden leefbaar houden. Kunst en cultuur spelen een belangrijke rol bij het oplossen van deze en andere maatschappelijke uitdagingen. Want kunst en cultuur prikkelen de verbeelding. En onze verbeelding hebben we hard nodig om nieuwe, positieve toekomstbeelden te schetsen als mogelijke oplossingen.

Het samen bedenken, maken en presenteren van een gemeenschappelijke toekomst

Ruimtekoers Festival bestaat uit drie programmalijnen:

  1. Het stadsmakersprogramma:
    Aan het begin van de projecten van Ruimtekoers doen kunstenaars, ontwerpers en makers artistiek onderzoek in wijken en buurten. Samen met inwoners, ondernemers en andere betrokkenen zoals beleidsmakers ontwikkelen zij een onderzoeksvraag en geven zij hun programma vorm door samen mogelijke antwoorden te geven in objecten, onderzoeken, voorstellingen en workshops.
  2. Het festivalprogramma:
    Het collectief presenteert hun tastbare toekomstbeeld op het festival, midden in de publieke ruimte van Arnhem-Zuid. Het publiek ervaren en beleven de toekomstbeelden door voorstellingen, optredens, workshops, routes, activaties, films en noem het maar op. Ook voor de rest van het programma – laagdrempelige activiteiten zoals eten en drinken, muziekoptredens, theatervoorstellingen, filmvertoningen, educatie en straatartiesten – dienen de stadsmakersprogramma’s als een thematische onderlegger. Overal zit een boodschap over ons toekomstig samenleven verstopt.
  3. Het focusprogramma:
    Verdieping vindt plaats door met de kunstenaars, inwoners, publiek, overheden, beleidsmakers, ondernemers en wetenschappers te reflecteren op de verschillende stadsmakersprogramma’s. Om die reflectie kracht bij te zetten wordt er gedurende het maakproces onderzoek gedaan naar de effecten en impact van de programma’s. De reflectie heeft als doel om het kunstenaars- en ontwerpersperspectief te verankeren in de lokale beleidscontext. En dit ter inspiratie te presenteren aan het Gelderse culturele en creatieve veld.

Een platform voor de geëngageerde maker en betrokken ontwerper

Ruimtekoers is het platform voor geëngageerde kunstenaars die sociaal en maatschappelijk relevant werk wil maken en voor de participatieve en speculatieve ontwerpers die de eigen praktijk willen verrijken door te werken met de eindgebruiker. Ruimtekoers is ook het platform waar beleidsvraagstukken vanuit die werkwijze worden onderzocht en resultaten gedeeld in geëngageerde artistieke projecten én ontwerpgerichte onderzoeken. En Ruimtekoers is de plek voor inwoners die zélf aan de slag willen met de eigen leefomgeving.

Hiermee wordt zowel de emancipatie van inwoners, beleidsmakers én makers naar elkaar vergroot als ook de kunst- en cultuursector verbreedt en weerbaarder gemaakt. Het platform bestaat uit; een netwerk van organisaties, inwoners en overheden om relevante thema’s en vraagstukken te benoemen; een methode om daar mee aan de slag te gaan en een wijze om impact tastbaar te maken richting beleidsmakers. Ruimtekoers is op die wijze de ‘landingsplek’ voor makers, de ‘connector’ die inwoners, beleidsmakers en makers aan elkaar verbindt en de ‘impact-bewaker’ die ervoor zorgt dat projecten worden ingebed in het lokale netwerk.

De Ruimtekoersmethode

Basis van het platform is de – samen met makers, beleidsmakers en inwoners ontwikkelde – aanpak die is omgedoopt tot de ‘Ruimtekoersmethode’. Gebaseerd op ontwerp antropologie en gecombineerd met de klassieke vormen van kunstpresentatie en cultuurparticipatie. Centraal staat het ‘samen maken van de toekomst’. Dat werkt zo:

  1. Om de verbeelding over een mogelijke toekomst te stimuleren past de maker speculatieve maakmethoden toe. Samen met inwoners, beleidsmakers en andere stakeholders schetsen zij nieuwe werelden als artistieke toekomstbeelden om kansen en oplossingen te tonen voor vraagstukken.
  2. Daarnaast passen de makers participatieve maakmethoden toe om alle perspectieven op de uitdaging een plek te geven. Publiek en deelnemers komen samen in een gelijkwaardig maakproces en ervaren elkaars perspectieven in een veilige omgeving en hebben ruimte om hierin zelf de regie te nemen.

Zo bedenken, maken en presenteren het publiek, deelnemers en de makers toekomstbeelden als mogelijke oplossingen. En worden inzichten die daaruit vloeien gedeeld met een breed publiek. Dit proces speelt zich af in de publieke ruimte, daar waar de uitdagingen zich daadwerkelijk manifesteren.

Doe mee en laat je verrassen en inspireren

De stad en haar publieke ruimte zijn van ons allemaal. Dus vindt Ruimtekoers plaats midden in de samenleving, daar waar mensen boodschappen doen, wonen en naar school gaan. We transformeren de publieke ruimte tot speelveld waar we elkaar ontmoeten en nieuwe ideeën ontwikkelen voor het samen leven in de stad. Dat doen we met bewoners, ontwerpers, festivalbezoekers, kunstenaars, beleidsmakers, ondernemers, wetenschappers en iedereen die hier graag aan wil bijdragen

Dus ga op pad! Bewonder de kunstinstallaties en geniet van de theatervoorstellingen. Doe mee met de workshops en proef de smaken van de stad in restaurant A Place to Eat. Koester de bijzondere ontmoetingen en laat je inspireren door wat de stad allemaal te bieden heeft. Deel je nieuwe inzichten en ideeën zodat we samen die stad nóg mooier, beter en leuker maken.

Wil je meer weten over de methodieken die het festival hanteert? Stuur een berichtje naar yosser@ruimtekoers.nl.

Ruimtekoers door de jaren heen

Ruimtekoers werd in 2015 geïnitieerd door de onafhankelijke Stichting Halfvol om met een frisse blik naar het probleem van leegstand in de binnenstad te kijken. De editie in het najaar van 2016, met als thema ‘De Utopie Van de Stad’, had vooral een verdiepend karakter en nam de veranderende samenleving onder de loep. Zo ontwikkelde Ruimtekoers zich tot een maatschappelijk geëngageerd festival dat in de derde editie (2017) nieuwe vergezichten schetste voor het samenleven in de stad.

De vierde editie (2019) van Ruimtekoers Festival vond voor het eerst plaats in de buitenruimte van de stad. Twee bijzondere locaties aan de voet van de iconische John Frostbrug, in de wijk Malburgen, werden vijf dagen lang getransformeerd tot bruisende ontmoetingsplekken. In 2018 en in het begin van 2019 is er toegewerkt naar een maakmethode, de Ruimtekoersmethode. In 2020 scherpte we deze methode aan en zijn er tal van vervolgprojecten opgestart in de leefomgeving door inwoners en ondernemers zélf.

Het festival heeft zich ontwikkeld van een project dat deels een oplossing bood voor leegstand in het centrum van Arnhem, tot een verzameling van culturele onderzoeksprojecten dat partijen samenbrengt en aanzet tot gezamenlijke activiteiten die positief bijdragen aan de leefbaarheid en het imago van de stad. Benieuwd naar eerdere edities? Hier vind je alle informatie van Ruimtekoers 2015, 2016, 2017 en 2019!

Ruimtekoers cinema

Ieder jaar maken we één of zelfs meerde video’s over onze activiteiten. Dus ga even lekker zitten, en ontdek nog veel meer over onze aanpak en resultaten.

Klik hier voor meer informatie over ANBI en Code Cultural Governance.

nieuwsbrief

meld je aan voor onze nieuwsbrief

* verplichte velden
We gaan vertrouwelijk om met je gegevens